Л.Түвшинжаргал: Бид наадмаа жинхэнэ утгаар нь зохион байгуулсан

Моринд дуртай, адуунд хайртай залуус нэгдэж "Адуун өв соёл" хэмээх төрийн бус байгууллагыг өнгөрсөн жил байгуулжээ. Тус байгууллагын удирдах зөвлөлийн гишүүн Л.Түвшинжаргалтай ярилцсанаа хүргэж байна. Мөн тэрээр ММСУХ-ны тэргүүлэгч аж.

-“Адуун өв соёл” ТББ-ын байгуулагдсан түүх, морь сонирхогч залуус хэрхэн нэгдсэн болоод зорьж буй ажлын тань талаар яриагаа эхэлье.
-Цахим ертөнцөөр адуунд дуртай залуус бие биеэ мэддэг болж, Морь сонирхогчдын группт нэгдэж эхэлсэн. Улмаар өнгөрсөн жилийн наймдугаар сард Хүйн долоон худагт анхны бэсрэг наадмаа зохион байгуулсан. Үүнээс хойш адуу, түүнийг дагасан соёлыг түгээх, хойч үедээ таниулж үлдээх ажил хийе гэсэн зорилго нэгтэй залуучууд нэгдэж өнгөрсөн өвөл “Адуун өв соёл” төрийн бус байгууллагаа байгуулсан юм.
Бидний гол зорилт бол монгол адууг тойрсон соёл буюу айраг исгэх, чөдөр ногт зангидах, эмээл засах, уурга, бугуйлыг зөв зохистой хэрэглэх, өвлийн морийг яаж унадаг, хаврын унах морийг намар нь яаж эдэлдэг гэх мэт олон талын сургалт судалгааны ажил зохион байгуулахад чиглэдэг. Үүнээс гадна морио унаж, эдлэхийг улам хөгжүүлэхийг гол зорилгоо болгон ажиллаж байгаа. Малчид хятад мотоциклиор хонь малаа хариулж, морио унаж эдлэх нь ховордсон. Тиймээс малаа мориор хариулахын ач тус нь юу байдаг, уламжилж ирсэн мал аж ахуйгаа яаж зөв зохистой хойч ирээдүйдээ өвлүүлж хүлээлгэх ёстой вэ гэдэг талаас нь бид түлхүү ажиллаж байна.
-Төрийн бус байгууллагынхаа гишүүдээс дурдвал. Моринд хайртай олон залуус байдаг байх.
-Манай ТББ-ын тэргүүнээр Чагнаадоржийн Болдбаатар гэж “Satellite power” компанийн захирал, олон сайхан айраг, түрүү хүртэж яваа залуу ажилладаг. Мөн удирдах зөвлөлийн гишүүн Мөнхбат, “Ти Ар Эм” компанийн Батсайхан, Тод манлай уяач Дуламсүрэнгийн хүү Гүнболд гээд олон сайхан залуус бий. Миний хувьд ч гэсэн багаасаа хурдан морь унаж өссөн болохоор моринд их хайртай. Тиймээс ч моринд томдсон цагаасаа хойш морины ажлаа үргэлжлүүлж хурдан морь уяж, чамгүй амжилт үзүүлж явна.
-Өнгөрсөн наймдугаар сард санаа сэтгэл нийлсэн залуус маань хоёр дахь наадмаа зохион байгуулсан. Наадмын сонин сайхнаас хуучлаач?
-Бид өнгөрсөн наймдугаар сарын 30-нд хоёр дахь уралдаанаа Хүйн долоон худагт зохион байгуулсан. Энэ жилийн наадам Монгол дээл хувцсаараа гоёж, Монголоороо бахархъя гэсэн уриатай болж өнгөрсөн. Түүнчлэн уламжлалт ёсоор хурдан дааганы уралдаанаас гадна 32 залуу бөх барилдсан. Мөн манай группийн гишүүн, уртын дуучин Жавхаасайхан, улсын цоллооч Цолмон нар оролцсон урлагийн багахан хэмжээний тоглолт, монгол адууны өв соёлыг мэдрүүлэх арга хэмжээнүүд зохион байгуулагдсан. Бид наадмыг жинхэнэ утгаар нь, жишээлбэл, зургаад хурдалсан морийг яаж байлдаг юм, баян ходоодны даагыг байлахдаа ходоод зүүж өгөх зэргээр бүгдийг ёс заншлын дагуу хийсэн.
-Төрийн бус байгууллага ашгийн бус учраас наадмын хөрөнгө санхүүг яаж бүрдүүлсэн бэ.  Дэмжиж тусалдаг байгууллага, хувь хүн хэр олон байдаг вэ?
-Мэдээж ашгийн бус байгууллага учраас ашиг олох зорилгоор биш, өөрсдийн санаачилга, хандив, санаа сэтгэл нийлсэн хүмүүсийн дэмээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Манай төрийн бус байгууллагын үйл ажиллагааг анхнаас нь дэмжиж ирсэн “Монгол адуу”, “Ти Ар Эм” компанийн “Троу” брэнд, “Гийнгоо” хурдан морины хүүхдийн хувцасны дэлгүүр зэрэг морины эдлэл хэрэглэл, адууны бүтээгдэхүүн, бэлдмэл борлуулдаг компаниуд наадмыг ивээн тэтгэж, хамтарч ажилласан. Эдгээр компани болон наадмыг дэмжиж, зохион байгуулалтанд идэвхтэй оролцсон Цагаанбандийн Буянбаатартаа танай сэтгүүлээр дамжуулан талархлаа илэрхийлье. 
-Нутаг нутгийн унага тамгалах найр, ёс заншлын онцлогыг харуулсан баримтат кино бүтээх гэж байгаа гэсэн. Энэ ажлынхаа талаар сонирхуулбал?
-Бид бэсрэг наадмынхаа дараагаар газар газрын унага тамгалах ёс ямар байдаг талаар баримтат кино бүтээхээр ажилласан. Тухайлбал, Өвөрхангай аймгийн Есөнзүйл суманд очиж унага тамгалах ёслолын зураг авалт хийлээ. Зарим кино нь бэлэн болсон байгаа. Баримтат кино хийх ажил маань манай төрийн бус байгууллагын хамгийн анхны томоохон ажлын нэг хэсэг юм. Унага тамгалах тухай баримтат кино, нэвтрүүлэг олон байдаг л даа. Харин бидний хийж буй цуврал нэвтрүүлэг газар газрын унага тамгалах ёсны тухай болоод айргийг хадгалах, ирэх жилийнхээ хөрөнгийг яаж авч үлдэх болон хадгалдаг зэрэг нутаг нутгийн онцлогийг харуулах юм.

У.Энхмаа