Уяач Ж.Батсайхан: Шүдлэн насны морьд илүү хурдан байлаа

-Таны хүрэн шүдлэн сумынхаа 90 жилийн ойд аман хүзүүнд хурдаллаа. Баяр хүргэе?
-Баярлалаа. Миний төрсөн нутгийн түүхт 90 жилийн ойн баяр наадам өргөн дэлгэр, үр бүтээлтэй, нутаг орноо хөгжүүлсэн, зохион байгуулалтын өндөр түвшинд сайхан боллоо. Хүрэлцэн ирсэн нутгийн ахмад  буурлууд маань сэтгэл хангалуун байна лээ. Миний хувьд ч гэсэн сэтгэл хангалуун байгаа.
-Хурдан морьдын уралдаан нэлээд өтгөн болсон дуулдсан?
-Ер нь бол их өргөн дэлгэр болсон шүү.Олон газрын хурдан буянгууд ирж тоосоо өргөсөн. Ах бид хоёр нутгийнхаа 90 жилийн ойд  зургаан насны морь  уралдуулж, шүдлэн аман хүзүүдэж бусад нь зургаа долоогоор давхилаа.Манай сумын наадмын хамгийн гол давуу тал нь зохион байгуулагчид маань сайн ажиллаж, уралдааны замд машин дагуулаагүй. Түүнчлэн наадмын талбай орчмоор машины хөдөлгөөнийг хязгаарлаж, морьтой монгол наадмыг жинхэнэ утгаар нь зохион байгуулж чадсан. Тэр нь наадамчдад их сайхан сэтгэгдэл төрүүлсэн байна лээ.
-Хурдан үрээнийхээ удам угшлыг манай уншигчдад танилцуулаач?
-Би Тод манлай уяач Ц.Хэнмэдэх, дөрвөн үеийн уяач Ц.Бямбасүрэн нарын улс, бүсийн хэмжээнд амжилттай нааддаг уяачид багтсан “Унаган ажнай” галын гишүүн. Хүрэн азарганы эзэн Ц.Бямбасүрэн ах маань хүрэн үрээг манай ах “Акума Эрин” компанийн захирал Баттулгад дааганд нь өгсөн юм.
-Хүрэн азарганых нь угшилтай адуу юу?
-Тиймээ, хүрэн азарганы угшилтай. Тэгэхдээ яг өөрийнх нь төл биш. Бямбасүрэн ах маань манай галын зөвлөх уяач шүү дээ. Ахаараа зөвлүүлээд уясан үрээ маань сумынхаа ойд сайхан айрагдлаа. Зандан хүрэн маань шүдлэнгээсээ буюу энэ жилээс эхлэн уралдаж  сумынхаа ойд аман хүзүүдээд, давхар уяагаар Дундговь аймагт болсон төвийн бүсийн уралдаанд очиж 12-оор давхисан. Манайд ирэхээсээ өмнө даагандаа Говьсүмбэр аймгийн Баянтал сумын наадамд таваар давхиж байсан юм билээ.
-Бас нэг шүдлэн хараахан айрагдаж чадаагүй их дээгүүр давхих шиг болно лээ. Тэр үрээнийхээ талаар танилцуулаач?
-Ах бид хоёрын халтар азарганы төл хүрэн үрээ  маань гарсан цагаасаа өнгөлсөөр байгаад хараахан айрагдаж чадалгүй зургаалчихсан. Мөн Хэмээ /Тод манлай уяач Хэнмэдэх /ахын маань халзан азарганы төл үрээ  арав гаргаж давхисан. Унага байхад нь  надад бэлэглэж байсан юм. Ингээд үндсэндээ ах бид хоёрын нийлсэн гурван шүдлэн уралдаж, нэг нь аман хүзүүдэн, нөгөө нь зургаалж, гурав дахь нь арваар гаргаж давхилаа.
-“Унаган ажнай” галын гишүүн уяа сойлго тааруулах болсон нь хэдий үеэс вэ?
-Уяачийнхаа хувьд гэвэл ах бид хоёр 2006 оноос хойш улсын наадамд морь уралдуулж байна. Адуу, малтай холбогдсон тухайд бол бүр эртний түүх л дээ. Би багадаа хурдан морь ч унаж л байсан. Биднийг хүүхэд байхад 9 дүгээр сарын 1-нд дааганы уралдаан болдог байлаа шүү дээ. Зуныхаа амралтаар сургасан эмнэг даагаа уралдуулдаг тэр уралдаанд миний өөрийн алаг даага айргийн таваар хурдалж анхны айргаа авч байлаа.
-Эртний уяач байх нь?Морь уясан цагаас хойш ямар амжилт үзүүлээд байна?
-Улсын наадамд хамгийн дээд тал нь 33 тэгээд 65-р л давхиж байсан. Харин сум орон нутгийн наадмаас дөрвөн түрүү, 15,16 айраг  авсан байна лээ.
-Сумын Алдарт уяачийн болзол биелсэн л юм байна?
-Тийм байхаа. Би өөрөө үндэсний бөхөөр хичээллэдэг байсан. Сумын заан цолтой. Сүүлийн үед морь уяснаасаа хойш барилдахаа больсоон.
-Бөх, морь хоёр нэг саванд багтдаггүй гэдэг.
-Морь уях гэдэг хүнд хөдөлмөр шүү дээ. Үгүй ядаж л шөнийн хоол тааруулж, манаж хононо. Тэр утгаараа аль нэгээр нь дагная гэж шийдсэн юм.
-Баярынхаа сэтгэгдлээс хуваалцсанд баярлалаа. Дараа дараагийнх нь уралдаануудад амжилт хүсье. Ярилцсанд баярлалаа.
"Тод магнай" сэтгүүл №59