Нэг түрүүлж, зургаа айрагдсан цэцтэй Мэргэн С.Дамдин

АХ-ын 29 жилийн ойн их баяр наадамд Батлан хамгаалах яамнаас 150, Хязгаарын газраас 180, Улаанбаатар хотоос 100, аймгуудаас 100 орчим, нийт 512 бөх дуудан авчирч барилдуулжээ. Ийнхүү Ц.Чимэд-Очир  аварга ес даван түрүүлж, түүнд Даян аварга цол хүртээжээ. Харин найм давж үзүүрлэсэн “Хужаа” хэмээх Ө.Чүлтэмсүрэн арсланд Аварга цол гэж бичсэнээ буцаагаад дарчихсан бүртгэл архивт хадгалагдаж буй ажээ.
Хурдан морины уралдааны азарганд О.Санжаабүрэн /Төв.Авдарбаян/-гийн цавьдар, их насанд И.Даваацэрэн /Төв.Баянцогт/-гийн зээрд халзан, соёолонд Лувсанбалдан /Төв.Авдарбаян/-гийн хар, хязааланд Дамдинжав /Төв.Баян/-ын хонгор, шүдлэнд Гармаа /Дундговь.Дэрэн/-гийн хөх саарал, дааганд Баяр /Төв.Баянцагаан/-ын саарал торгон жолоо өргүүлжээ.
Үндэсний сурын харваа:
1. Б.Дамдин /Сэлэнгэ.Дулаанхан/-17
2. Шагдарсүрэн-16
3. Д.Намсрай /Дорнод.Булган/-15
4. Х.Лувсанцэрэн /Төв.Лүн/-14
5. .....................
1950 онд буюу АХ-ын 29 жилийн ойн улсын их баяр наадмын үндэсний сурын харваанд Улсын бага хурлын дарга асан Бумцэндийн төрсөн дүү, партизан Б.Дамдин 20 сумаас 17 онож түрүүлэн Улсын мэргэн цол хүртжээ. Тэрбээр Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу буюу одоогийнхоор Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын нутаг Дулаанханы өвөрт 1890 онд төржээ. Хожмоо айлд үрчлэгдсэн болох тул ахаасаа өөрөөр овоглогдох болсон байна. Бага наснаасаа мал маллаж, хадлан тариалангийн ажил эрхэлж байгаад 1921 онд Ардын журамт цэрэгт сайн дураар элсэн орж, цэргийн агт хүнс сэлбэх ажилд дайчлагдан явжээ. Хувьсгалын дараа 1950 он хүртэл улс, олон нийтийн байгууллагад алба хашиж байв.
Улсын мэргэн Б.Дамдин нь 1943 онд ан улсын наадмын харваанд маршал Х.Чойбалсан, Сэлэнгэ аймгийн Ерөөгин модон заводын харваач С.Самдан нарын адил 20 сумаас 14 онож гуравдугаар байрын төлөө товх харван өрсөлдөж, улмаар дөрөвдүгээр байрт шалгаран үлдсэнээс хойш тавантаа айрагджээ. Удаад нь 1947 онд буюу АХ-ын 26 жилийн ойн баяр наадмын харваанд 17 онож аман хүзүүдсэн. Гурав дахь удаад нь 1948 оны наадмаар 16 онож гуравдугаар байр эзэлжээ. 1949 оны улсын наадмаар 15 онож мөн гуравдугаар байрт орсноор дөрөв дэх удаагаа айрагдсан агаад дараа жилнь түрүүлсэн нь энэ бөлгөө. Мөнхүү 1951 оны АХ-ын 30 жилийн ойн баяр наадмын сурын харваа болон 1960 онд тус тус дөрөвдүгээр байрт шалгарснаар нийт нэг удаа түрүүлж, зургаан удаа айрагдсан цэцтэй мэргэн байсан юм.
Улсын наадмын хүүхдийн харваа:
1. Гиймаа
2. Шагдарсүрэн
3. ........
Отго харваа:
1. БНМАУ-ын баатар Ш.Гонгор /Хэнтий аймгийн Баянхутаг сумын уугуул тэрбээр энэ оны отго харваанд түрүүлснээр Улсын мэргэн цол хүртжээ/.
Анианханы Хүрэн-Алагийн Отгонбаяр