“Морьтон” эмнэлгийн их эмч А.Наранбаатар: Нарны гэрэлтэй холбоотой гүүний ороо идэвхждэг

“Тод магнай” сэтгүүл 10 жилийн ойдоо зориулж уншигчдадаа “Мэдээллийн агууламжаа тэлэх” амлалтыг өгсөн. Энэ хүрээндээ Долгион апликэйшний хамт олонтой хамтран сэтгүүл зүйн шинэ төрөл болсон подкастыг бэлтгэн хүргэх болсон билээ. Долоо хоног тутмын “Тод магнай” подкастын анхны дугаарын зочноор “Морьтон” эмнэлгийн их эмч А.Наранбаатар оролцож, “Үржүүлэг” сэдвээр ярилцжээ. Түүний хэлсэн онцлох ишлэлүүдээс уншигчдадаа хүргэж байна.

-Хүн болгон хурдан адуутай болохыг хичээж байна. Үүний тулд удам сайтай гүү сонгох хэрэгтэй. Жишээлбэл, тухайн гүүний төрсөн ах дүү нар, аль эсвэл төл нь, цаашлаад эх нэгтэй эр төлүүд нь хурдалсан байх.
• Цэвэр азарганд бага насны буюу байдсан гүү хураалгах дэмий байдаг. Яагаад гэвэл анх унагалах гэж байгаа, дээрээс нь цэвэр адуу бие том, тээлт удаан байдаг тул эрсдэлтэй. Мөн их хөгшин гүү бас дэмий. Яагаад гэвэл гарч байгаа унага нь эрлийз тул дасан зохицох чадвар сул, эх гүү нь сүү муутай, сүүний уурагт чанар муу тул унага давжаарах хандлагатай байдаг. 
• Цэвэр азарганд 6-16 насны бие хаа томируун, сав сайтай гүүг сонгох нь зүйтэй. 
• Цэвэр үүлдрийн гүүнд үржлийн замын янз бүрийн эмгэг тохиолдох нь бий. Жишээлбэл, савны эмгэгүүд, үржлийн замын янз бүрийн өвчин, эсхүл тарга хүчний асуудлууд. Үржилд адууны өөрийнх нь эрүүл мэнд, тарга хүчний байдал хамгийн чухал тул бид болгоомжтой ханддаг. 
• Монгол уяачид бүгд үржүүлэгчид. 
• Нарны гэрэлтэй холбоотой гүүний ороо идэвхждэг. Өндгөвчний үйл ажиллагаа идэвхжин өндгөн эс ялгарч үр тогтдог учраас манай орны нөхцөлд хээл авах хамгийн тохиромжтой хугацаа бол тав, зургаа, долоо, наймдугаар сарын эхэн үе юм. Нэг ёсондоо тавдугаар сарын дундаас долдугаар сарын дунд хүртэл гүүний хээл авах хамгийн өндөр байх магадлалтай үе тохиодог. 
• Үржүүлэгт ашиглах гүүгээ хоёрдугаар сараас бэлдэж эхэлнэ. Тарга хүч сайтай гүү хээл авахдаа хурдан тул гүүний тарга хүчинд анхаарч, эртнээс бэлтгэх нь зүйтэй. 
• Мөн цусанд үзэх өвчний шинжилгээнүүд байдаг. Өнөөдрийн байдлаар Монголын адуун сүрэгт нийлүүлгийн өвчин байна. Тархалт өндөр байгаа. Түүнээс сэрэмжлүүлэх зорилгоор үржүүлгийн замаар дамждаг тэр өвчний шинжилгээ авдаг. Мөн ихэнх тохиолдолд үздэггүй, үржлийн замаар дамждаг өвчнүүд байдаг. Жишээлбэл, адууны артрит гэж өвчин байна. Вирусын тархалттай өвчин. Дээрээс нь адууны халдварт цус багадалт. Эдгээр өвчин үржлийн замаар үрийн шингэнээр дамждаг. Тэгэхдээ Монголд харьцангуй гаралт багатай. Ойрын нэг, хоёр жилд гараагүй өвчнүүд. Артритийн хувьд судалгаа шинжилгээ хийгдээд явж байгаа. Монгол адуу зарим нэг өвчний тухайд эсрэг дархлаатай болчихсон байдаг. 
• Адуу стресст ордог. Стресст орсон гүүний өндгөвчний үйл ажиллагаа доголдох, ороо оролт илрэхгүй байх, цаашлаад сувайрах зэрэг эрсдэл үүсдэг тул орчин нөхцөлд нь эртнээс дасгах хэрэгтэй. 
• Бид хурдан адуу гаргаж авах гэж байгаа бол гүүний хээлтэй хугацааны сүүлийн семистр буюу сүүлийн гурван сараас эхлээд унаганы ясны бойжилт, ясны хөгжил, тэдэнд хэрэгтэй эрдсүүдийг нөхөж өгч байх ёстой. Жишээлбэл, калформин гэж бэлдмэл бий. Олон улсад нэлээд судлагдчихсан. Өмнөд, хойд хөршүүдэд хэрэглэгдэж байгаа. Тэр бэлдмэл гэхэд гүү унагалахаас өмнөх гурван сард өгснөөр унаганы үе болон ясны хөгжил бүрэн шаардагдах хэмжээнд очдог. Тэрийг өгснөөр бүрэн хөгжилтэй унага гарна. Бүрэн хөгжилтэй унага маань цаашаа эхийн сүүгээр дамжаад ясны хөгжил сайтай адуу болно. Ясны хөгжил сайтай адуу олон жил уралдах чадвартай гэсэн үг. Эрлийзжүүлэг хийж байгаа ихэнх хүмүүс үүнийг үл тоосон байдлаас болоод унаганых нь хөл гар мурий, үе нь томорч, бүдүүрсэн зэрэг доголдлууд гардаг. 
• ЭХО-ны тусламжтайгаар азарга гишгэснээс хойш 14-16 хоногийн дотор хээл авсан үгүйг илрүүлэх боломжтой. Мөн 50-120 хоногийн дотор хээлийн хүйсийг мэдэх боломжтой. Түүнээс өмнө жижигдээд, хойш бол томдчихоод байдаг. 
• Англи адуу хүн төрөлхтний өөрсдийн гаргаж авсан богино зайд хамгийн өндөр хурд гаргах чадвартай адуу. Дээрээс нь шилэн сонголт, үржүүлгийнхээ хувьд удамших чадварыг нь сайжруулсан учраас ямар ч үүлдрийн адуутай нийлсэн, өөрийнхөө давамгай чанаруудаа удамшуулах чадвар нь илүү өндөр. 
• “Морьтон” үржүүлгийн газарт хамгийн өндөр үнэтэй нь Галилеогийн төл халзан азарга 10 сая төгрөгийн үнэтэйгээр гүү гишгэж байна. Ер нь дэлхийн тэргүүлэх удмын сайн азарганууд Монголд нэлээн орж ирсэн. 
• Нийлүүлгийн өвчний үед хэрэглэдэг Демин тариаг урьдчилан сэргийлэх зориулалтаар хийдэггүй. Яагаад гэвэл цусны паразитын эсрэг үйлчилгээтэй химийн бодис юм. 
• Олон улсын дүрмээр цэвэр англи адууг зохиомлоор хээлтүүлэхийг хориглодог. Харин манай орны тухайд эрлийзжүүлэг хийгдэж байгаа тохиолдолд боломжтой гэсэн үг. Зохиомол хэлтүүлэг нь азаргаа элдэв эрсдлээс хамгаалж, олон төл авах давуу талтай. 
• Монголд төрсөн цэвэр унаганд хэд хэдэн давуу тал ажиглагдаж байна. Нэгдүгээрт, чөлөөтэй хөдөлгөөнтэй орчинд торниж байгаа болохоор үе мөчний хөгжил сайн. Дээрээс нь өөрийгөө хамгаалах рефлексүүд сайтай. Хоол тэжээлээ олж идэх чадвар бусад орны цэвэр адуунаас илүү. Дээрээс нь үс, хөрс сайн. Манай эмнэлэгт үржүүлгээр хүлээж авсан эхний азарга хавчиг болж байна. Цэвэр англи азарга бэлчээрээр монгол гүү хураагаад, монгол азарганд зодуулчихалгүй өөрийгөө хамгаалж, хоол тэжээлээ өөрөө олж иддэг. Мөн ул туурайн бөх бат байдал илүү байх шиг санагддаг.